|
|
Het eiland Schokland telt vier verhogingen, waarop de bevolking in de 14e eeuw vanwege de veiligheid is gaan wonen. De terp op de Zuidpunt ligt van nature wat hoger, onder de terp ligt namelijk een rivierduin. De andere drie terpen zijn kunstmatige verhogingen, gemaakt van riet, plaggen, puin, en wat maar voor handen was. Het bouwen van terpen was in de kuststreken een gebruikelijke manier om veilig te kunnen wonen. Op het Kampereiland staan ook nu nog boerderijen op terpen.
|
|
Zuidpunt
|
De Zuidpunt is de plek waar de oudste zichtbare sporen van bewoning zijn. De oudste fase van de kerkruïne dateert uit 1300. De verschillende bouwfasen van de kerk zijn ook nu nog zichtbaar. De kerk is als gebedshuis verlaten in 1717 en daarna alleen nog gebruikt als begraafplaats.
Omdat de Zuidpunt een belangrijk baken voor de scheepvaart was, woonden hier decennialang vuurtorenwachters, alleen of soms met hun gezin, in een huisje dat tegen de restanten van de kerk was aangebouwd. Waar nu bomen staan, kolkte toen aan alle zijden het water. Er is niet veel fantasie nodig om het gevoel van verlatenheid te proeven dat zo kenmerkend was voor deze plek.
In 2003 heeft in de kerkruïne tijdens de restauratie een herbegraving plaatsgevonden. De beenderen van een groot aantal Schokkers die in 1942 in de kerk waren opgegraven voor volkenkundig onderzoek, zijn op respectvolle wijze opnieuw aan de kerkbodem toevertrouwd.
|
|
Zuidert
|
De kleine woonterp Zuidert, ook wel Zuiderbuurt genoemd, vormde samen met de terp Middelbuurt de protestante gemeenschap Ens. De Zuidert had maar weinig eigen voorzieningen. Belangrijk waren de waterputten, aangezien het omringende buitenwater brak was. Een van de waterputten is in 2003 gerestaureerd en opnieuw opgemetseld. Op de terp is ook een schuilhuisje gebouwd met de maten van een oorspronkelijk Schokker huisje. De woningen op de Zuidert waren gebouwd van hout, voorzien van een lemen vloer en een strooien of rieten dak. De bewoners waren voornamelijk vissers, die hun schepen de rede hadden liggen. De Zuidert is in 1957 als eerste terp ontruimd.
Een wandeling vanaf de Middelbuurt naar de Zuidert (circa 15 minuten) geeft een goed beeld van het eiland, de terpen en het omringende landschap. De randbeplanting geeft de voormalige grens van land en water aan. Staand op de terp Zuidert is voelbaar hoe kwetsbaar het leven op deze plek is geweest.
|
|
Middelbuurt
|
De Middelbuurt was de belangrijkste van de drie woonterpen van Schokland. Hier woonden de burgemeester, dominee en dokter van Schokland. Samen met de buurtschap Zuidert vormde de Middelbuurt de gemeenschap Ens.
Op de Middelbuurt is nu Museum Schokland gevestigd. Het museumdorp bestaat uit twee oorspronkelijke gebouwen, de waterstaatskerk en de ijsloperschuur, en een aantal recentere gebouwen in de stijl van Schokker huizen. Naast het museum is een horecavestiging. Het museum biedt in een permanente tentoonstelling een overzicht van de geschiedenis van Schokland en de Noordoostpolder. Daarnaast zijn er wisselexposities.
De oostzijde van de terp is voorzien van een gereconstrueerd palenscherm, zoals dat in de 17e en 18e eeuw de terp moest beschermen tegen hoog water. Ook is er een zogenaamd hoogwaterkanon te zien. Het pad rond de kerk biedt een fraai uitzicht over de natte graslanden en het agrarisch gebied op de zeebodem. Naar het zuiden kijkend zijn de terp Zuidert en de Zuidpunt op afstand zichtbaar.
|
|
Emmeloord
|
De terp Emmeloord is de meest noordelijke van de woonterpen. Dit dorp had een overwegend katholieke bevolking, die een geheel eigen gemeenschap vormde met kerk, school en pastoor.
Op deze terp zijn twee perioden uit de geschiedenis van Schokland zichtbaar aanwezig. Het kunstwerk op de voormalige begraafplaats toont de namen van alle Schokkerfamilies die in dit dorp hebben geleefd en op deze plek begraven liggen. De gemarkeerde begraafplaats houdt zo de herinnering aan de Schokkers levend.
De gebouwen De Lichtwachter, de Misthoorn, de gereconstrueerde haven en vuurtoren een beeld van Emmeloord rond 1900. Schokland was in 1859 al ontruimd, maar de haven van Emmeloord was dermate belangrijk voor visserij en scheepvaart, dat hij tot het droogvallen van de Noordoostpolder in 1942 in gebruik is gebleven. Staand aan de haven en uitkijkend over het polderland op de zeebodem is de geschiedenis bijna tastbaar aanwezig.
In de Misthoorn is een mini-expositie over de terp te zien.
|
|